De zwangerschap is een periode waarin de mondgezondheid bijzondere aandacht vraagt. Hormonale veranderingen beïnvloeden de conditie van tanden en tandvlees, waardoor een goede mondhygiëne prioriteit krijgt. Ontdek hoe je tijdens de zwangerschap goed voor je tanden zorgt!

Waarom is mondhygiëne tijdens de zwangerschap zo belangrijk?

Onderzoek bevestigt het verband tussen parodontale aandoeningen en zwangerschapscomplicaties, zoals vroeggeboorte, een laag geboortegewicht en pre-eclampsie [1]. Goede mondhygiëne tijdens de zwangerschap is niet alleen belangrijk voor je eigen comfort, maar ook voor de veiligheid van je baby.

BEKIJK OOK: Hoe verzorg je je tanden? 10 stappen naar een gezonde glimlach en effectieve bescherming tegen cariës

Hormonen en de conditie van het tandvlees

Tijdens de zwangerschap zorgen hormonen ervoor dat het tandvlees gevoeliger wordt. De doorbloeding neemt toe en het tandvlees reageert sterker op tandplak (aanslag). Daardoor kan zelfs een kleine hoeveelheid tandplak een ontsteking veroorzaken [2]. Ongeveer 60-75% van de aanstaande moeders krijgt te maken met zogenaamde ‘zwangerschapsgingivitis’, met symptomen als roodheid, zwelling en bloedend tandvlees tijdens het poetsen [3]. Regelmatig je tanden reinigen is essentieel voor gezond tandvlees.

Veelvoorkomende gebitsproblemen tijdens de zwangerschap

Gevoelige tanden

Ochtendmisselijkheid en braken, die vaak voorkomen in het eerste trimester, verhogen de zuurgraad in de mond. Maagzuur verzwakt het glazuur, wat leidt tot gevoelige tanden en een grotere vatbaarheid voor cariës. Hoe versterk je je tanden tijdens de zwangerschap? Gebruik tandpasta met een hoog fluoridegehalte (minimaal 1450 ppm) en tandpasta tegen gevoelige tanden [4]. Spoel je mond met water voordat je poetst om het maagzuur te verwijderen.

Cariës

Tijdens de zwangerschap veranderen veel vrouwen hun eetgewoonten: ze eten vaker tussendoortjes, snoep of zure gerechten, en sommigen krijgen trek in ongebruikelijke producten. Deze veranderingen, in combinatie met vaker snacken en mogelijk minder aandacht voor mondhygiëne (door misselijkheid of vermoeidheid), creëren ideale omstandigheden voor de ontwikkeling van cariës. 

Daarnaast kan een verhoogde speekselproductie met een veranderde samenstelling de pH-balans in de mond beïnvloeden [5]. Regelmatige tandartscontroles tijdens de zwangerschap maken het mogelijk cariës vroegtijdig op te sporen en de ontwikkeling ervan te stoppen. Houd er rekening mee dat cariës bij de moeder het risico op tandproblemen bij het kind verhoogt. [6]

Dagelijkse tandverzorging tijdens de zwangerschap

De onderstaande tabel toont de belangrijkste manieren om tijdens de zwangerschap voor gezonde tanden te zorgen:

Door deze strategieën toe te passen, verklein je het risico op tandheelkundige problemen tijdens de zwangerschap aanzienlijk.

Dagelijks poetsen en flossen zijn het belangrijkst. In deze periode raden we aan professionele apparaten te gebruiken die de aanstaande moeder helpen haar mondhygiëne in deze veeleisende periode op peil te houden. 

Je kunt flosdraad vervangen door een moderne monddouche, de ZENT® Stream+, die zachter is voor het tandvlees en het risico op kleine beschadigingen en bloedingen vermindert. Dagelijks poetsen wordt makkelijker met de sonische roterende tandenborstel ZENT® SoniQ+ met een draaibeweging van 60°.De gelijktijdige oscillatie en trillingen verwijderen tandplak en bacteriën doeltreffender dan standaard elektrische tandenborstels. Bovendien is de tandenborstel geprogrammeerd met de kenmerkende bewegingen van de wereldwijd door tandartsen aanbevolen Modified Bass-poetsmethode. 

BEKIJK OOK: Welke mondverzorgingsaccessoires moet je kiezen: tandenborstels, flosdraad, monddouches of misschien nog iets anders?

Tandartsbezoeken tijdens de zwangerschap

Regelmatige controles en behandelingen

Kun je tijdens de zwangerschap je tanden laten behandelen? Absoluut! Het wordt aanbevolen om tijdens de zwangerschap minstens eens per 6 maanden een tandheelkundige controle te laten uitvoeren. Het tweede trimester (week 14-28) is de beste tijd voor routinebehandelingen, omdat de organogenese (de vorming van organen) dan al is voltooid en de buik nog niet zo groot is dat liggen in de tandartsstoel lastig wordt. [7]

In spoedgevallen zoals pijn, zwelling of een infectie is behandeling in elke fase van de zwangerschap veilig en noodzakelijk en mag deze niet worden uitgesteld. Onbehandelde infecties aan tanden en tandvlees kunnen veel gevaarlijker zijn voor het verloop van de zwangerschap en de ontwikkeling van de foetus dan de tandheelkundige behandeling zelf. [8] 

Tandheelkundige behandelingen worden als veilig beschouwd tijdens de zwangerschap, maar houd er rekening mee dat de planning per trimester verschilt [9]:

Wat betreft diagnostiek en medicijnen:

• röntgenfoto's – indien nodig kunnen röntgenfoto's worden gemaakt met speciale afscherming van de buik, maar die vermindert de straling slechts minimaal en heeft geen wezenlijke invloed op het gezondheidsrisico, vooral bij moderne beeldvormingstechnieken en lage diagnostische doses [10],

• plaatselijke verdoving – middelen zoals lidocaïne zijn veilig voor gebruik tijdens de zwangerschap [11],

• antibiotica – indien nodig kunnen penicilline, amoxicilline of cefalosporinen worden gebruikt [12].

• pijnstillers – paracetamol wordt tijdens de zwangerschap als een veilig pijnstillend middel beschouwd [13]. Gebruik het echter niet overmatig.

Vertel je tandarts altijd dat je zwanger bent, ook als je alleen maar vermoedt dat je zwanger bent. Zo kan het behandelplan worden aangepast en kunnen de veiligste behandelingen en medicijnen worden gekozen.

Preventie tijdens de zwangerschap

Professionele gebitsreiniging is veilig en wordt tijdens de zwangerschap sterk aanbevolen. Regelmatige verwijdering van tandsteen en bacteriële biofilm helpt tandvleesontstekingen te voorkomen. Zoals we weten, kunnen die door hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap verergeren [14]. 

BEKIJK OOK: Welke gezondheidsvoordelen biedt het regelmatig gebruik van een sonische tandenborstel?

Voeding voor gezonde tanden tijdens de zwangerschap

Goede voeding tijdens de zwangerschap is van fundamenteel belang, niet alleen voor de algemene gezondheid van moeder en kind, maar ook voor de mondgezondheid. Tijdens de zwangerschap neemt de behoefte toe aan voedingsstoffen die nodig zijn voor de opbouw en versterking van tandweefsel.

Belangrijke voedingsstoffen voor gezonde tanden tijdens de zwangerschap

Kies voor producten die rijk zijn aan calcium, vitamine D en eiwitten: zuivel, groene bladgroenten, noten, sesamzaad en vis zoals sardines en zalm. Deze voedingsstoffen zijn essentieel voor een goede ontwikkeling van de tanden van je kind en voor het behoud van gezonde tanden bij de moeder. 

Producten die je beter kunt vermijden

Beperk het eten van zoetigheden en tussendoortjes tussen de maaltijden door. Vermijd koolzuurhoudende dranken en zure sappen, die het tandglazuur kunnen verzwakken. Bacteriën in de mond gebruiken suikers om zuren te produceren, die tot tandbederf leiden.

Voldoende vocht

Drink veel water om je mond voldoende vochtig te houden en bacteriële zuren te neutraliseren. Voldoende vocht ondersteunt ook de speekselproductie, die je tanden op natuurlijke wijze tegen bacteriën beschermt.

FAQ – veelgestelde vragen

Kun je je tanden laten bleken tijdens de zwangerschap?

Stel bleekbehandelingen liever uit tot na de zwangerschap. Hoewel niet is aangetoond dat ze schadelijk zijn, raden artsen aan voorzichtig te zijn.

Veroorzaakt een zwangerschap tandverlies?

Dat is een mythe! De uitspraak „één kind - één tand” is niet wetenschappelijk onderbouwd. Met een goede mondhygiëne behoud je gezonde tanden.

Wanneer moet je de tandarts informeren over je zwangerschap?

Altijd, ook als je alleen maar vermoedt dat je zwanger bent. Zo kan het behandelplan op jouw situatie worden afgestemd.

Goede mondzorg tijdens de zwangerschap is een investering in de gezondheid van jou en je kind. Regelmatig poetsen, flossen, gezond eten en controlebezoeken vormen de basis. De meeste tandheelkundige behandelingen zijn veilig tijdens de zwangerschap en een vroege behandeling voorkomt ernstige complicaties. Je glimlach verdient aandacht!

---

BRONVERMELDINGEN:

[1] Daalderop LA, et al. (2017). Parodontitis en zwangerschapsuitkomsten: overzicht van systematische reviews. JDR Clinical and Translational Research, 2(1), 10-27.

[2] Raju K, et al. (2021). Parodontologie en zwangerschap: een overzicht van biomedisch en epidemiologisch bewijs. Periodontology 2000, 87(1), 7-15.

[3] Gare J, et al. (2023). Prevalentie, ernst en omvang en risicofactoren van gingivitis bij een populatie zwangere vrouwen in de derde maand: een multicenter crosssectionele studie. Journal of Clinical Medicine, 12(5), 1923.

[4] Griebel-Thompson AK, et al. (2023). Een verkennend literatuuronderzoek naar jodium en fluoride tijdens de zwangerschap in relatie tot de schildklierfunctie van de moeder en de neurologische ontwikkeling van het nageslacht. Advances in Nutrition, 14(3), 561-574.

[5] Mbembela O, et al. (2023). Biochemische veranderingen in de pH van speeksel en het verband met hemoglobinewaarden en calcium- en fosfaationenconcentraties bij zwangere vrouwen in Tanzania: een crosssectionele studie. Oral, 3(2), 177-187.

[6] Thearawiboon S, et al. (2024). Het risico op cariës in de vroege kindertijd geschat aan de hand van cariës bij de moeder tijdens de zwangerschap: een retrospectief cohortonderzoek. European Journal of Dentistry, 18(1), 97-104.

[7] Aftabi Binte Islam N, et al. (2024). Zwangerschapsgerelateerde tandproblemen: een overzicht. Heliyon, 10(5), e26825.

[8] Favero V, et al. (2021). Zwangerschap en tandheelkunde: een literatuuronderzoek naar risicobeheer tijdens chirurgische tandheelkundige ingrepen. Dentistry Journal, 9(4), 46.

[9] Yenen Z, et al. (2018). Mondzorg tijdens de zwangerschap. Journal of the Turkish German Gynecological Association, 20(4), 264-268.

[10] Mattsson S, et al. (2021). Röntgen- en moleculaire beeldvorming tijdens zwangerschap en borstvoeding - wanneer moeten we ons zorgen maken? Radiation Protection Dosimetry, 195(3-4), 372-377.

[11] Zhou X, et al. (2023). Fysiologie van de zwangerschap en aandachtspunten bij lokale verdoving in de mond. PeerJ, 11, e14479.

[12] Hodosan V, et al. (2022). Gebruikspatronen van antibiotica in de perinatale periode in een openbaar universitair ziekenhuis in Roemenië. Medicina, 58(2), 161.

[13] AlSaeed M, et al. (2021). Beoordeling van de kennis over het gebruik van pijnstillers tijdens de zwangerschap onder vrouwen in Saoedi-Arabië: een crosssectionele studie. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(11), 5987.

[14] Geurs N, et al. (2023). Een gerandomiseerde gecontroleerde klinische studie naar voorlichting over mondhygiëne tijdens de zwangerschap bij zwangerschapsgerelateerde gingivitis. Journal of Midwifery & Women's Health, 9.