Wanneer buiten de herfst- en wintergrijsheid verschijnt en de dagen korter worden, kan je stemming plotseling dalen. Als dit gevoel wekenlang aanhoudt, kun je te maken hebben met een seizoensgebonden stemmingsstoornis (SAD) – een depressieve stoornis die 1% tot 10% van de bevolking treft; meestal vrouwen en jongere mensen [1]. Het goede nieuws is dat je jezelf kunt helpen – een van de effectieve methoden is led-lichttherapie thuis.
ZIEN OOK: LED-lichttherapie – wetenschappelijke basis van de werking
Wat is seizoensgebonden depressie?
Seizoensgebonden depressie (SAD) verschijnt cyclisch tussen oktober en maart. Het lichaam reageert dan op het gebrek aan zon – het serotonineniveau (het gelukshormoon) daalt, en het melatonineniveau (het slaaphormoon) stijgt [2]. Het effect? Je wordt moe wakker ondanks een lange slaap, hebt voortdurend zin in zoetigheid, kunt je moeilijk concentreren en je energie daalt tot nul. Veel mensen trekken zich terug uit sociale contacten en voelen alsof hun leven stil staat.
Als deze symptomen langer dan twee weken aanhouden, maak dan een afspraak bij een psychiater – seizoensgebonden depressie is een ernstige stoornis die diagnose en vaak medicinale behandeling vereist. Lichttherapie is slechts een onderdeel van ondersteunende therapie.
Welke voordelen biedt LED-lichttherapie bij seizoensgebonden depressie?
Led-lichttherapie werkt eenvoudig: intens licht geeft je hersenen het signaal dat het tijd is voor activiteit. Het lichaam remt de productie van melatonine en begint meer serotonine aan te maken – daardoor neemt de energie toe, verbetert de stemming en kun je je beter concentreren [3].
Onderzoek toont aan dat zowel blauw licht (ongeveer 468 nm), dat melatonine onderdrukt en de dag-nachtritmes regelt [4], als rood licht (630-670 nm), dat niet alleen op de huid werkt maar ook op het zenuwstelsel. Regelmatige blootstelling kan spanning verminderen, de slaap verbeteren en symptomen van chronische stress verminderen [5].
ZIEN OOK: LED-lichttherapie thuis – voordelen en toepassingen
Hoe lang moet een sessie LED-therapie duren?
Voor blauw licht zijn sessies van 30-45 minuten per dag effectief – in een onderzoek met SAD-patiënten bracht 45 minuten blootstelling gedurende 3 weken aanzienlijke verbetering van de symptomen [6]. Evenzo verbeterden 30-minuten durende sessies blauw licht gedurende 6 weken de slaapkwaliteit en stemming bij mensen na een hersenletsel [7].
Rood licht vereist minder tijd – effectieve sessies duren van enkele minuten tot ongeveer 30 minuten, wat verbetering van cognitieve functies en stemming laat zien. Over het algemeen duren effectieve lichttherapiesessies 30 minuten tot 2 uur per dag, waarbij blootstelling in de ochtend de beste resultaten geeft [8].
Heeft LED-lichttherapie bijwerkingen?
LED-lichttherapie is veilig en wordt goed verdragen door het lichaam, hoewel je in het begin moeite kunt hebben met inslapen of lichte opwinding kunt voelen – dit is tijdelijk. Bij slaapproblemen wordt aanbevolen de blootstellingstijd aan te passen, bijvoorbeeld therapie ’s avonds vermijden, omdat avondblootstelling vaker slaapproblemen veroorzaakt [9].
Wat maakt moderne LED-lampen bijzonder?
Moderne LED-lampen geven licht dat lijkt op daglicht, maar zonder schadelijke UV-stralen. Ze zijn energiezuinig, worden niet warm en gaan jarenlang mee. Het belangrijkste is – led-lichttherapie thuis is echt gemakkelijk in gebruik. Je kunt de lamp aanzetten tijdens je ochtendkoffie, werk achter de computer of het lezen van een boek.
Als je extra ondersteuning zoekt, kun je apparaten overwegen die verschillende soorten lichttherapie combineren. ZENT® DermaLight™ masker maakt gebruik van vier golflengten (waaronder blauw licht, rood en infrarood en geel). Het bevat maar liefst 216 LED-dioden die zo geplaatst zijn dat het gezicht gelijkmatig wordt verlicht. Het masker is ultralicht (slechts 93 g), gemaakt van medisch siliconen en draadloos.
ZIEN OOK: Is een LED-masker de moeite waard? Parameters die echt belangrijk zijn
Seizoensgebonden depressie hoeft niet je metgezel te zijn gedurende de hele herfst en winter. Led-lichttherapie is een bewezen, veilige oplossing die je lichaam helpt het natuurlijke ritme te herstellen. Regelmatige ochtendsessies verbeteren je stemming, geven je energie en helpen je normaal te functioneren in de donkere maanden. Vergeet echter niet – het is altijd verstandig om een psychiater of psycholoog te raadplegen. Lichttherapie werkt het beste als onderdeel van een alomvattende aanpak van de geestelijke gezondheid.
FAQ – meest gestelde vragen
Is LED-lichttherapie veilig?
Ja, mits je gecertificeerde medische lampen gebruikt. Verleng de sessies niet – 30 minuten per dag is ruim voldoende. Als je oogproblemen hebt (glaucoom, staar), raadpleeg dan een oogarts.
Wanneer voel ik me beter?
De meeste mensen merken verbetering van hun stemming na 3-7 dagen regelmatig gebruik.
Kan ik lichttherapie combineren met medicinale behandeling?
Ja, lichttherapie vult de behandeling door een psychiater uitstekend aan. Stop nooit zelf met medicatie – overleg dit altijd met je arts.
Wat kost het?
Een goede therapeutische lamp kost 300-1500 zł. Het is een eenmalige investering – het apparaat gaat vele seizoenen mee.
Bronnen
[1] Akkaoui M.A. et al. (2025). "Screening and evaluating seasonal affective disorder: a systematic review of available assessment tools". Journal of Psychiatric Research.
[2] Lee T.M.C. et al. (2001). "Monoaminergic function in the pathogenesis of seasonal affective disorder". The International Journal of Neuropsychopharmacology.
[3] Chról M. et al. (2025). "Exploring the role of phototherapy in the management of Seasonal Affective Disorder". Journal of Education, Health and Sport.
[4] Glickman G. et al. (2006). "Light Therapy for Seasonal Affective Disorder with Blue Narrow-Band Light-Emitting Diodes (LEDs)". Biological Psychiatry.
[5] Rojas J.C., Gonzalez-Lima F. (2011). "Low-level light therapy of the eye and brain". Eye and Brain, 3, 49-67.
[6] Alotaibi M.A. et al. (2015). "A systematic review of light therapy on mood scores in major depressive disorder: light specification, dose, timing and delivery". International Journal of Basic and Applied Sciences.
[7] Raikes A. et al. (2020). "Daily Morning Blue Light Therapy Improves Daytime Sleepiness, Sleep Quality, and Quality of Life Following a Mild Traumatic Brain Injury". Journal of Head Trauma Rehabilitation.
[8] Pjrek E. et al. (2019). "The Efficacy of Light Therapy in the Treatment of Seasonal Affective Disorder: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials". Psychotherapy and Psychosomatics.
[9] Maruani J. et al. (2019). "Bright Light as a Personalized Precision Treatment of Mood Disorders". Frontiers in Psychiatry.
